آسیب های پایان نامه های رشته زبان و ادبیات فارسی

با مطالعة عنوانهای جامعة آماری این پژوهش آشکار می‌شود که هیچ نوع پیوند هدفمند، میان موضوعهای پایان‌‌نامه‌ها وجود ندارد. این نوع هدفمندی نه تنها در موضوعهای پایان‌ نامه‌های دانشگاههای کشور، بلکه در یک دانشگاه خاص هم به چشم نمی‌خورد. برای مثال، در دانشگاههای قدیمتر کشور که بیش از 200 پایان‌‌نامه در آنها دفاع شده، نمی‌توان از برآورد همه و یا بخشی از آنها، به یک یا چند نظریه و استنتاجِ کلّیِ مدوّن در ادبیات فارسی رسید.

چنین رویکردی باعث آن شده که اکنون ما با انبوهی از موضوعها و اجزایی روبه‌رو باشیم که متعلّق به یک نظام کلّی معیّن نیستند. همین فقدان وحدت کلّی میان موضوعهای متکثّر، آسیبهای جدّی دیگری- که بعداً ذکر می‌شود- پدید آورده است. علّت وجود چنین مشکلی، نبود هدف‌گذاریهای کلان و وجود نظامی هدفمند برای پژوهشهای ادبی است.

این هدفها باید به گونه‌ای گسترده و جامع ترسیم شوند تا بتوانند از یک سو علایق دانشجویان را پوشش دهند و از سوی دیگر، مبانی علمی ادبیات فارسی را بنا نهند. در این مسیر، هر یک از پایان‌‌نامه‌ها به عنوان خشتی از این بنای عظیم محسوب می‌شوند که در عین داشتن هویّت و محدودة مشخص در پیکرة عظیمِ دیگری نقش‌آفرینی می‌کنند.

بازتعریفی از ادبیات فارسی با توجه به مقتضیات عصر دانایی و نسبت میان آن با دیگر علوم انسانی و معارف بشری، نخستین گام برای این رویکرد جدید است.

جامعة آماری این پژوهش با در نظر داشتن دانشگاهها در جدول شمارة(1) آمده است.

2- 2. تمرکز موضوعها بر ارائة اطلاعات ادبی

مقصود از اطلاعات، همان مفهومی است که مورد نظر تافلر است و در مقدمه توضیح آن ذکر شد. این آسیب، اکثر پایان‌‌نامه‌های رشتة زبان وادبیات فارسی را گرفتار خود کرده است. موضوع بیشتر پایان‌ نامه‌ها بر این تمرکز دارند که اطلاعاتی طبقه‌بندی شده از آثار منظوم و منثور فارسی ارائه دهند؛ برای نمونه:

ـ ابزار و اصطلاحات موسیقی در شعر فارسی(شاهنامه فردوسی، خمسه نظامی و دیوان حافظ)؛

ـ ابیات عربی در متون ادبی فارسی تا نیمه دوم قرن ششم؛

ـ احادیث قدسی در مرصادالعباد و کشف المحجوب؛

ـ ساز و نوا در ادب پارسی از آغاز تا پایان قرن ششم؛

ـ سجع و جناس در سند بادنامه ظهیری سمرقندی؛

ـ سلیمان در ادب فارسی(از آغاز تا قرن هشتم هجری)؛

ـ آیات و احادیث حدیقه سنایی؛

ـ عناصر اربعه در شاهنامه فردوسی؛

ـ فرق صوفیه در کشف المحجوب.

همان‌ طور که گفته شد، در عصر انفجار اطلاعات و دانایی صرف ارائة اطلاعات طبقه‌بندی شده نمی‌تواند به تنهایی مفید و کارساز باشد، بلکه اطلاعات زمانی ارزش پیدا می‌کند که بتواند به عنوان پایه‌ای برای تولید دانش قرار گیرد و قابلیّت حصول استنتاجهای علمی و کاربردی را داشته باشد. برای روشنتر شدن بحث فقط تصوّر کنید که از موضوعهای ذکر شده چه نتایج کاربردی و مفیدی می‌توان گرفت.به نظر می‌رسد که این آسیب از آنجا نشأت می‌گیرد که تعریف اطلاعات و دانش، مرز میان آنها، چگونگی تبدیل اطلاعات به دانش و شیوة استنتاج بر دانشجویان و استادان ایشان مبهم و پنهان است.