بررسی نظام رتبهبندی شانگهای در موضوعات دانشگاهی نشان می دهد که دانشگاه های ایرانی در شرایط نابرابر با دانشگاه های جهان با افت رتبه و تعداد مواجه شده اند.
خبرگزاری مهر – گروه دانشگاه و فناوری: نظام های رتبه بندی جهانی در سال های اخیر شاهد حضور گسترده دانشگاه های ایرانی در حوزه های موضوعی بوده اند. برخی از دانشگاه ها در برخی از رشته ها رتبه های خیره کننده زیر ۱۰۰ داشتند که نشان از تلاش محققان و پژوهشگران هر دانشگاه در آن حوزه موضوعی خاص دارد.
در دو سال اخیر هجمه های نگران کننده ای علیه دانشگاه ها، پژوهشگران و دانشجویان ایرانی صورت گرفته است و به دنبال تهاجم دشمن آمریکایی صهیونیستی به جمهوری اسلامی ایران، مشکلات زیادی برای علم و دانشگاه در ایران بوجود آمده است.
در سال میلادی ۲۰۲۶ نام ایران از رتبه بندی دانشگاههای تأثیرگذار نظام رتبه بندی بینالمللی تایمز که بر اساس اهداف ۱۷ گانه توسعه پایدار سازمان ملل متحد (SDGs) ارزیابی میشود حذف شد.
از سوی دیگر پژوهشگران ایرانی در گزارش های متعددی اعلام کردند که اجازه ثبت مقالات در برخی از پرتال های بین المللی برای ارائه مقالات در نشریات علمی بین المللی را نداشته اند.
با وجود اینکه تاثیر این اتفاقات در ماه های اخیر قابل مشاهده است اما کاهش رتبه دانشگاه های ایرانی از یکسال پیش در حوزه های مختلف علمی رقم خورده است. به طور نمونه رتبهبندی سال ۲۰۲۷ کیواس «QS» که ارزیابی سال گذشته میلادی را انجام می دهد نشان می دهد ۱۱ دانشگاه ایرانی در این رتبه بندی حضور داشته اند اما همگی با افت رتبه مواجه شدند.
نمونه دیگر نظام رتبهبندی شانگهای یکی از معتبرترین رتبهبندیهای جهانی است که در قالب یک پروژه بزرگ در کشور چین برای اولین بار در ژوئن سال ۲۰۰۳ میلادی منتشر شده و از سال ۲۰۱۶ رتبهبندی جهانی موضوعی دانشگاهی (GRAS) را منتشر می کند.
پیش از این مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC) نتایج دانشگاه های ایران در رتبهبندی موضوعات دانشگاهی شانگهای (GRAS) برای سال ۲۰۲۶ را منتشر کرده است. در این رتبه بندی دانشگاههای ایران توانستهاند در ۳۳ رشته از ۵۷ رشته موضوعی این نظام، حضور داشته باشند و در مجموع در ۱۱۴ رشته موضوعی، موفق به کسب رتبه شوند.
اما مقایسه رتبه دانشگاههای ایران در ۱۱۴ رشته موضوعی نشان می دهد که دانشگاه های کشور در مجموع نسبت به سال ۲۰۲۵ افت داشته است و در بخشی از رشته ها و موضوعات دیگر رتبه ای در میان برترین ها ندارد. در چند مورد رتبه دانشگاه های ایرانی در سال ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل بهبود داشته است که بسیار محدود است.
بررسی موضوعی در دانشگاه های ایران در سه حوزه موضوعی علوم طبیعی، مهندسی و پزشکی در سه دانشگاه پرتکرار این حوزه یعنی دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه علوم پزشکی تهران نیز نشان می دهد که نظام رتبه بندی شانگهای هم مسیر افت دانشگاه ها را ترسیم کرده است.
براساس بررسی نظام رتبه بندی شانگهای، دانشگاه تهران در رتبهبندی جهانی موضوعات دانشگاهی سال ۲۰۲۶ دارای ۲۱ رشته/ موضوع رتبهبندیشده است که برترین آنها عبارتاند از: منابع آب (رتبه ۴۹)، مهندسی معدن و مواد معدنی (رتبه ۷۶-۱۰۰)، علوم و فناوری ابزار دقیق (رتبه ۱۰۱-۱۵۰)، مهندسی عمران (رتبه ۱۰۱-۱۵۰)، مهندسی متالورژی (رتبه ۱۰۱-۱۵۰)، جغرافیا (رتبه ۱۵۱-۲۰۰)، اتوماسیون و کنترل (رتبه ۱۵۱-۲۰۰)، علوم و فناوری صنایع غذایی (رتبه ۱۵۱-۲۰۰)، سنجش از دور (رتبه ۱۵۱-۲۰۰) و علوم کشاورزی (رتبه ۱۵۱-۲۰۰).
