سبک‌شناسی قصیده معاصر

خانم دکتر نسرین سیدزاده، نخبه برتر دانشگاه تهران، عبارت است از : «سبک‌شناسی قصیده معاصر، با تکیه بر قصاید ملک الشعرای بهار، استاد شهریار، مهرداد اوستا، مهدی حمیدی، مظاهر مصفا».
قصیده یکی از قالبهای کهن شعری است. از آغازین دوره پیدایش شعر فارسی شعرا این قالب عرصه‌ای برای بیان احساسات خود قرار داده بسیاری مدایح و توصیفات خود را در این قالب شعری سرودند. در دوره خراسانی که شعرا در دربارهای سامانیان، غزنویان و سلجوقیان به مدیحه سرایی مشغول بودند این قالب بیش از سایر قوالب شعری شناخته شده بود و ساختار ظاهری آن عرصه مناسبی بود برای توصیف‌های طولانی ضیافتها و جنگها و فتوحات و جشن‌ها. این قالب در دوره‌های بعدی که قالب غزل جای خود را باز نموده و عاشقانه و عارفانه سرایی رواج پیدا کرد، همچنان جایگاه خود را نزد برخی شاعران حفظ نمود و همچنان جولانگاهی بود برای بازگویی مسایل اجتماعی و سیاسی و بعضاً مدیحه و اندرز. در دوره معاصر با رخداد شعر نو و انواع آن، قوالب کهن کمتر مورد توجه واقع شد به ویژه قصیده که بعد از انقلاب مشروطه کاربرد خود را تا حدودی از دست داده بود به دلیل این که شعر از دربارها بیرون آمده و شعر وسیله ای برای تنویر افکار عمومی بود، کمتر می‌توانست موردنظر و پذیرش قرار گیرد اما در همین زمان نیز شاعرانی بودند که از این قالب برای بیان افکا خود استفاده می‌کردند.
ملک الشعرای بهار و شهریار، حمیدی شیرازی، مهرداد اوستا و مظاهر مصفا از شاعران دوره مشروطه و معاصرند که امواج برخاسته از دنیای معاصر و شعر نو بر آنان تاثیر نگذاشته و اشعار خود را به روش کلاسیک سروده‌اند. بهار با عنوان ملک الشعرایی دستی نیز در سیاست داشته و مهمترین اشعار او شامل قصایدی است که با مضامین مختلف از جمله، مدح، وصف، تشریح اوضاع مملکت، اعتراض و عنوان کردن مسایل اجتماعی و سیاسی و فرهنگی است . شهریار نیز گر چه بیشتر در زمینه غزل هنرنمایی کرده اما دارای قصاید مهمی است که حاوی مضامین مدحی، وصفی، مذهبی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی است . در این پژوهش با انتخاب تعدادی از قصاید این دو شاعربرای پی بردن به نحوه سخن پردازی آنان، به مقایسه سبکی قصاید می پردازیم. این کار در سه سطح : زبانی، ادبی و فکری انجام خواهد شد که شامل ارزیابی، سبک دوره، مسایل نحوی زبان، نوع ادبی و عناصر شعری است. نظر به این که این شاعران از نظر سطح ادبی، زبانی و فکری یکسان نیستند از طریق مقایسه عناصر سبکی موجود در شعر آنها به ویژگی های مهم قصاید ایشان پی خواهیم برد و از این طریق میزان شباهت و تمایز این پنج شاعر با یکدیگر و نیز میزان تتبع ایشان در اثار قدما و گرایشات ایشان به سبک و شیوه قدما مشخص خواهد شد و همچننی میزان توجه ایشان به ساختار و شیوه قصاید کهن مورد توجه قرار خواهد گرفت.